Ở nhiều doanh nghiệp nhỏ, website chỉ có một tài khoản quản trị duy nhất. Chủ doanh nghiệp đưa mật khẩu cho nhân viên marketing, nhân viên bán hàng, cả cộng tác viên viết bài. Mọi người cùng đăng nhập, cùng sửa. Đến khi một bài viết bị xóa, giá sản phẩm bị đổi sai hay trang chủ bị chèn nội dung lạ, không ai biết là ai làm.
Phân quyền tài khoản là việc đơn giản nhưng giúp website an toàn hơn, công việc rõ ràng hơn và giảm hẳn rủi ro khi nhân sự thay đổi. Bài viết này hướng dẫn cách chia quyền hợp lý cho doanh nghiệp nhỏ.
Vì sao không nên dùng chung một tài khoản
- Không truy được trách nhiệm: mọi thay đổi đều mang tên "admin", không biết ai sửa gì, khi nào.
- Rủi ro bảo mật cao: mật khẩu càng nhiều người biết càng dễ lộ; một người bị lừa đảo đánh cắp mật khẩu là cả website gặp nguy.
- Không thu hồi được: nhân viên nghỉ việc vẫn biết mật khẩu, đổi mật khẩu thì cả công ty phải được báo lại.
- Dễ sửa nhầm: nhân viên chỉ cần đăng bài lại có quyền xóa sản phẩm, đổi cấu hình, xóa tài khoản khác.
Nguyên tắc quyền tối thiểu
Mỗi người chỉ được cấp đúng những quyền cần cho công việc của mình, không hơn. Nhân viên viết bài chỉ cần quyền với bài viết. Nhân viên chốt đơn chỉ cần quyền xem và cập nhật đơn hàng. Chỉ một hoặc hai người có quyền cao nhất.
Nguyên tắc này không phải vì không tin nhân viên, mà để giảm thiệt hại khi có sai sót hoặc khi một tài khoản bị lộ.
Gợi ý chia vai trò cho doanh nghiệp nhỏ
| Vai trò | Được làm | Không được làm | Thường giao cho |
|---|---|---|---|
| Quản trị cao nhất | Mọi thứ: cấu hình, tài khoản, phân quyền, giao diện | (không giới hạn) | Chủ doanh nghiệp, người phụ trách kỹ thuật tin cậy |
| Quản lý nội dung | Thêm, sửa, xóa trang, bài viết, sản phẩm, banner | Tạo tài khoản, đổi cấu hình hệ thống | Trưởng nhóm marketing |
| Biên tập viên | Viết, sửa bài của mình, gửi duyệt | Xóa bài người khác, sửa sản phẩm, đơn hàng | Nhân viên, cộng tác viên viết bài |
| Bán hàng | Xem, cập nhật đơn hàng, liên hệ khách | Sửa giá, sửa nội dung, xem báo cáo doanh thu tổng | Nhân viên chăm sóc khách, kho |
| Xem báo cáo | Xem số liệu, xuất báo cáo | Sửa bất cứ thứ gì | Kế toán, quản lý cấp trên |
Tên vai trò có thể khác tùy nền tảng website. Nếu hệ thống chỉ có hai mức quản trị và nhân viên, hãy hỏi đơn vị cung cấp có tùy chỉnh được quyền chi tiết không.
Quy trình cấp tài khoản cho nhân viên mới
- Người quản lý gửi yêu cầu: tên nhân viên, email công ty, vai trò cần cấp.
- Người quản trị cao nhất tạo tài khoản riêng, đặt tên đăng nhập theo quy ước, ví dụ họ tên viết liền.
- Yêu cầu nhân viên đổi mật khẩu ngay lần đăng nhập đầu và bật xác thực hai lớp nếu hệ thống hỗ trợ.
- Hướng dẫn ngắn các thao tác thuộc phạm vi công việc.
- Ghi vào danh sách tài khoản: ai, vai trò gì, cấp ngày nào, ai duyệt.
Quy trình thu hồi khi nhân viên nghỉ việc
Đây là bước hay bị quên nhất. Nên làm ngay trong ngày làm việc cuối cùng:
- Khóa hoặc xóa tài khoản quản trị website của nhân viên.
- Chuyển bài viết, đơn hàng, khách hàng đang phụ trách sang người khác.
- Thu hồi quyền ở các hệ thống liên quan: email công ty, Zalo OA, fanpage, Google Analytics, Search Console, tài khoản quảng cáo.
- Nếu nhân viên từng biết mật khẩu chung nào, đổi ngay mật khẩu đó.
- Cập nhật danh sách tài khoản.
Với cộng tác viên, đơn vị bên ngoài, nên cấp tài khoản có thời hạn và thu hồi khi kết thúc hợp đồng.
Mật khẩu và xác thực hai lớp
- Mật khẩu dài, có thể là cụm từ khó đoán, không trùng với mật khẩu ở nơi khác.
- Không gửi mật khẩu qua tin nhắn nhóm, không dán lên màn hình.
- Dùng trình quản lý mật khẩu nếu nhiều tài khoản.
- Bật xác thực hai lớp cho mọi tài khoản quản trị, ít nhất là tài khoản quyền cao.
Đọc thêm: bảo mật 2FA cho tài khoản quản trị website.
Theo dõi nhật ký thay đổi
Nhiều hệ thống quản trị có nhật ký ghi lại ai đăng nhập, ai sửa gì, lúc nào. Khi có sự cố như bài viết bị xóa, giá bị sửa, nhật ký giúp xác định nhanh nguyên nhân và khôi phục. Nếu website của bạn chưa có, hãy hỏi đơn vị cung cấp có bật được không.
Ngoài ra, nên định kỳ mỗi quý rà lại danh sách tài khoản: tài khoản nào không còn dùng, ai đang có quyền cao hơn cần thiết.
Tài khoản của đơn vị làm website
Đơn vị thiết kế, bảo trì website thường cần một tài khoản quyền cao để hỗ trợ kỹ thuật. Nên:
- Tạo tài khoản riêng cho đơn vị, không dùng chung với tài khoản của chủ doanh nghiệp.
- Thỏa thuận rõ phạm vi được thao tác.
- Đảm bảo chủ doanh nghiệp luôn giữ một tài khoản quyền cao nhất của riêng mình, không phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài.
Bảng quản lý tài khoản nên có
Một bảng tính đơn giản do chủ doanh nghiệp hoặc người phụ trách giữ, gồm các cột:
- Hệ thống: website, email, tên miền, hosting, fanpage, Zalo OA, Google, tài khoản quảng cáo.
- Tên tài khoản và người sử dụng.
- Vai trò, quyền được cấp.
- Ngày cấp, người duyệt.
- Ngày thu hồi (nếu có).
- Đã bật xác thực hai lớp chưa.
Không ghi mật khẩu vào bảng này. Bảng chỉ để biết ai đang có quyền gì ở đâu. Khi nhân viên nghỉ việc, chỉ cần lọc theo tên là thấy ngay danh sách những chỗ cần thu hồi, không bỏ sót hệ thống nào.
Những tình huống thực tế
| Tình huống | Nguyên nhân | Phòng tránh |
|---|---|---|
| Cả danh mục sản phẩm bị xóa | Nhân viên mới có quyền quản trị, bấm nhầm | Phân quyền đúng vai trò, sao lưu định kỳ |
| Nhân viên cũ sửa số điện thoại trên website | Không thu hồi tài khoản khi nghỉ | Quy trình thu hồi ngày cuối |
| Website bị chèn nội dung lạ | Mật khẩu chung bị lộ qua máy tính nhiễm mã độc | Tài khoản riêng, xác thực hai lớp |
| Không ai biết mật khẩu quản trị | Người giữ duy nhất đã nghỉ | Chủ doanh nghiệp luôn giữ một tài khoản cao nhất |
Câu hỏi thường gặp
Website nhỏ chỉ 2 người dùng có cần phân quyền?
Vẫn nên có hai tài khoản riêng. Việc này gần như không tốn công nhưng giúp biết ai làm gì và dễ thu hồi khi cần.
Có nên cho nhân viên quyền xóa?
Chỉ cho những người thực sự cần. Nhiều hệ thống có thùng rác hoặc lưu nháp, giúp khôi phục khi xóa nhầm.
Quên mật khẩu tài khoản quản trị cao nhất thì làm sao?
Dùng chức năng khôi phục qua email đã đăng ký. Đó là lý do email gắn với tài khoản quản trị phải là email doanh nghiệp còn hoạt động và chủ doanh nghiệp truy cập được.
Tóm lại
Mỗi người một tài khoản, mỗi tài khoản đúng quyền cần thiết, cấp có quy trình và thu hồi ngay khi nghỉ việc. Thêm mật khẩu mạnh, xác thực hai lớp và rà soát định kỳ, website của bạn sẽ an toàn hơn nhiều mà không tốn chi phí.
Trang quản trị website HDWEBS hỗ trợ tạo nhiều tài khoản nhân viên với quyền khác nhau. Tìm hiểu thêm tại trang thiết kế website doanh nghiệp.